تبلیغات
ت مثل تایباد ... ت مثل تربیت...(کلاس ششم)

ت مثل تایباد ... ت مثل تربیت...(کلاس ششم)
درباره ششم ابتدایی،روشهاوالگوهای تدریس،ششم،کار وفناوری ششم،تفکر و پژوهش ششم،فارسی ،کتاب جدید التالیف ،ریاضی،علوم،مطالعات اجتماع 
قالب وبلاگ
نویسندگان
نظر سنجی
نظرتان درباره حذف آزمون نمونه دولتی و استعداد های درخشان چیست؟




لینک دوستان
پیوندهای روزانه
چت باکس


 

عنوان: بررسی ارتباط طولی مبحث اندازه گیری در کتب درسی ریاضی دوره ابتدایی

 تهیه کننده: نرجس حاجی مهدی

 

چکیده:

 هدف این مقاله بررسی دقیق ارتباط طولی بین مفاهیم اندازه گیری موجود در کتب ریاضی ابتدایی می باشد که با تقسیم این مبحث به مفاهیمی مثل طول ، سطح، حجم و جرم  این ارتباط ها به طور دقیق تر و کاربردی تر بررسی شده است. روش انجام این کار از طریق بررسی مستقیم کتاب های درسی ریاضی دوره ابتدایی و بصورت صفحه به صفحه  صورت گرفته است و ماحصل آن تدوین جدول ارتباط طولی این مبحث در 4 ستون طول، سطح، حجم، جرم و 5 ردیف پایه های اول تا پنجم دبستان شده است.

 

 مقدمه:

    آگاهی و شناخت  نسبت به روابط واجزای یك مجموعه در هر امری،به فرد این امكان را می دهدكه با دقت و كسب موفقیت های بیشتری به كار خود ادامه دهد و انتظاراتی را كه از وی می رود بهتر و دقیق تر برآورده نماید.

    این مهم در امر تدریس  وآموزش ،خصوصا" آموزش ریاضیات كه به كشف روابط میان اجزا اهمیت بیشتری می دهد ،بسیار بر جسته تر می نماید.[1]

    در برنامه ریزی درسی ریاضیات دو نوع ارتباط همیشه باید مدنظر برنامه ریز ، مؤلف و حتی معلم باشد:

  1. ارتباط درونی : مفاهیم و مهارتهای ریاضی در درون خود با هم یک ارتباط نزدیک و شبکه ای دارند. برنامه و آموزش باید به شکلی باشد که دانش آموز این ارتباطات و روابط درونی را درک کنند و ریاضیات را به صورت یک پارچه یاد بگیرند.

  2. ارتباط بیرونی : ریاضیات شامل کلیه ارتباطات ریاضی با زندگی روزمره ، سایر علوم و کاربردهایی در زندگی علمی آینده دانش آموز است. به این ترتیب در برنامه درسی و آموزشی ، برقرار کردن پیوند ریاضیات با کاربردهایش در زندگی روزمره و سایر علوم از قبیل هنر ، علوم طبیعی و علوم اجتماعی باید مدنظر قرار گیرد. در صورتی که این موارد در آموزش دیده نشود ، این سوال همیشه در ذهن دانش آموز باقی می ماند که «به چه دلیل ریاضی بخوانیم؟» یا «این ریاضیات به چه درد ما می خورد؟»[2]

اما همانطور که اشاره شد ارتباط درونی ریاضیات در برنامه ریزی اهمیت خاصی دارد. هرچه عمق درک و یادگیری مفاهیم ریاضی بیشتر شود ، ارتباط ها و حقایق بیشتری در ذهن ثبت می گردد. به طوری که فرد به یک شهود و کل گرایی نزدیک می شود.

    برای رساندن دانش آموزان به بلوغ فکری در حل مسائل ریاضی در برنامه ریزی باید شبکه های مفهومی و شبکه های مهارتی را طراحی کرد. در صورتی که برنامه ریزی به طور شبکه ای یا با تلفیق درونی جنبه های گوناگون ریاضی باشد ، این امر در آموزش به دانش آموز منتقل می شود و دید او را نیز به هم مرتبط خواهد کرد. 

   آنچه در خصوص مفاهیم و مهارت ها اهمیت دارد، این است که همیشه و در تمام برنامه درسی باید جاری و ساری باشند. به عبارت دیگر وقتی مفهومی شروع می شود نباید در حد چند صفحه مطرح و سپس ناپدید شود. بلکه در دروس و مفاهیم بعدی باید جاری باشد و ارتباطش با بقیه حفظ شود. همچنین مهارت ها باید درس به درس گسترش یابد  و در یک حرکت به هم توسعه پیدا کند و از درس به درس یا پایه تحصیلی به پایه دیگر انقطاع نداشته باشند.

    این موضوع در کتاب های در حال تألیف ریاضی دبستان مورد نظر قرار گرفته است. در حال حاضر نیز معلمان عزیز دوره ابتدایی می توانند با توجه به نکات ذکر شده خلأهای موجود در کتاب درسی را با ارائه نمونه فعالیت ها و تمرین های مناسب پر کنند و بکوشند بین مفاهیم کتب درسی موجود ارتباط برقرار سازند.

آموزگاران دوره ی ابتدایی برای تدریس موفق و محقق كردن اهداف ریاضی  خواسته یا ناخواسته باید به روابط بین مفاهیم موجود در كتاب ریاضی یك پایه  و پایه های مختلف توجه کنند و بررسی های یك مدرس - به عنوان یك متخصص علم تدریس - با تاكید بر جزئیات، مسلما نتایج وبرآیند های مفیدی در بر خواهد داشت.

در این مقاله سعی بر آن است ارتباط طولی بین مفهوم اندازه گیری در دوره ی ابتدایی بررسی شود ،تا شناخت کامل تر و جامع تری از این مفهوم در اخنیار معلمان قرار دهد و از این طریق تسلط معلمان را بر تدریس موضوعات مختلف اندازه گیری افزایش داده و موجب تسهیل روند آموزش شود.

اهداف این مقاله عبارتند از :

1- بررسی ارتباط طولی مفهوم طول در اندازه گیری

2- بررسی ارتباط طولی مفهوم سطح در اندازه گیری

3- بررسی ارتباط طولی مفهوم حجم در اندازه گیری

4- بررسی ارتباط طولی مفهوم جرم در اندازه گیری

 

مفهوم شناسی:

اندازه‌گیری (measurement):

اندازه‌گیری فرایند برآورد اندازه ویژگی‌های یک چیز مانند طول، وزن یا عمق آن نسبت به یکاهای اندازه‌گیری استاندارد مثل متر و کیلوگرم است. عمل اندازه‌گیری معمولاً با یک وسیله اندازه‌گیری نظیر خط‌کش انجام می‌شود.[3]

 

 

طول(Length) :

طول با درازا کمیتی است مورد استفاده در اندازه‌گیری فاصله دو نقطه در فضا که یکای مورد استفاده برای طول در استاندارد سیستم بین‌المللی متری متر می‌باشد.[4]

 

مساحت(Area) :

مَساحت تعیین‌کننده بزرگی یک سطح دوبعدی است، تمام سطح یا کف هر شکل هندسی را مساحت آن شکل گویند.

یکای مساحت بر پایه سیستم SI متر مربع (m²) است و آن برابر مساحت مربعی با ضلع یک‌متر است.[5]

 

حجم(cubature) :

کمیتی است بیان کننده میزان فضای اشغال شده توسط یک جسم.که یکای آن در سیستم متریک متر مکعب می‌باشد.[6]

 

جرم(Mass) :

درکاربردهای روزمره جرم را همان وزن می‌شناسند که البته در کاربردهای روزمره جرم و وزن با هم متناسب‌اند و این همانندانگاری مشکلی پیش نمی‌آورد و یکای آن در سیستم استاندارد بین‌المللی واحدها کیلوگرم است.[7]

روش شناسی:

   این مقاله به شیوه توصیفی بر اساس بررسی مستقیم کتابهای پنچ پایه ابتدایی و کشف ارتباط بین مفهوم اندازه گیری در آنها تدوین شده است.

 

یافته ها:

    در آموزش عمومی اندازه‌گیری طول سطح، حجم، زمان، جرم، زاویه و دما مطرح می‌شود. این مهارت در زندگی روزمره کاربردی زیادی دارد. انتخاب واحد مناسب برای اندازه‌گیری، استاندارد کردن و استفاده از واحدهای استاندارد شده رایج و غیر رایج از اجزای مهم این مهارت به حساب می‌آیند.

    مثال: برای اندازه‌گیری طول ابتدا یک واحد غیر استاندارد انتخاب می‌شود؛ مثل استفاده از یک سنجاق، سپس واحد استاندارد سانتی متر یا متر معرفی می‌گردد و واحدهای استاندارد دیگری مثل فوت و اینچ نیز مطرح می‌شود.

    دانش آموز علاوه بر به کار بردن آن‌ها در اندازه‌گیری خود، باید توانایی تبدیل واحدها بر هم را نیز داشته باشد. در این مهارت، دانش‌ آموز باید به خطاهای انسانی و خطاهای غیرانسانی (ناشی از ابزار اندازه‌گیری و محدودیت‌های دیگر) توجه داشته باشد و مفهوم دقت اندازه‌گیری و دقت وسائل را درک کند در اندازه‌گیری‌ها و بیان نتیجه به کار برد.

    با عنایت به موارد ذکر شده، دانش‌آموز باید بتواند ابزار مناسب برای اندازه‌گیری را تشخیص دهد و انتخاب کند. برای مثال، وقتی اندازه طول اتاق مورد نظر است، متر پارچه‌ای وسیله مناسبی است. اما برای اندازه‌گیری ابعاد یک قطعه در تراش کاری باید از کولین استفاده کرد. همچنین باید با توجه به هدف اندازه‌گیری، میزان وقت و خطا را تعیین کرد.    طراحی و ساختن وسایل اندازه‌گیری از اجزای مهم مهارت اندازه‌گیری است که حتی باید در دورة آموزش متوسط نیز پیگیری شود. ساخت یک خط کش یا درست کردن نقاله در سطح آموزش عمومی و دبستان قابل طرح است.

    استفاده از واحدهای‌مناسب در اندازه‌گیری‌ها از دیگر بخش‌های این مهارت است. برای اندازه‌گیری فاصله دو شهر از واحد کیلومتر برای اندازه‌گیری ضخامت یک کتاب از واحد میلی‌متر استفاده می‌کنند. براین اساس، نوع وسیله را نیز می‌توان تعیین کرد و در ضمن مقدار مجاز خطای اندازه‌گیری نیز مشخص شود.

    برای اندازه‌گیری‌ها، روابط، فرمول‌ها و روش‌های متفاوتی وجود دارد؛ مانند رابطه‌های محاسبه مساحت و حجم. استفاده از این فرمول‌ها و به کاربردن روش‌های گوناگون از بخش‌های دیگر مهارت اندازه‌گیری است.

    یکی از اجزای مهم این مهارت، داشتن درک و تصور درست از واحدهای اندازه‌گیری است. این بخش‌ها به نوعی به مهارت تخمین و تقریب عددی نیز مربوط می‌شود. به عبارت دیگر دانش آموز باید بتواند از یک مقدار یا کمیت، با توجه به واحد اندازه‌گیری آن، تجسم شهودی داشته باشد. به مثال‌های زیر توجه کنید:

1.      دانش آموز باید از زمان‌های یک ثانیه، یک دقیقه، نیم ساعت و .. تصویری واقعی داشته باشد و طول زمان را درک کند.

2.      دانش آموز باید بتواند تعداد یک متر را با دست نشان دهد. طول یک سالن غذاخوری را 500 متر بیان نکند.

3.   دانش‌آموز باید از واحدهای سطح، مانند هکتار، تصوری داشته باشد. برای مثال اندازه یک زمین چمن فوتبال تقریباً نیم هکتار است یعنی دور زمین چمن فوتبال در کنار هم یک هکتار می‌شود. همین موضوع تصوری قابل قبول از واحد هکتار را، به هر کس که زمین چمن را دیده باشد، می‌دهد.

4.   گجایش یک لیوان معمولی حدود 250 سانتی‌متر مکعب است. بنابراین، یک لیتر آب، 4 لیوان معمولی است. با همین مثال، دانش آموز می‌تواند تصور درستی از مقدار نوشابه در یک شیشة نوشابه داشته باشد. آیا می‌توانید تصور کنید که در حوضی به گنجایش یک متر مکعب، باید 2000 شیشة شیر معمولی خالی کرد تا پر شود؟

5.   دانش آموز باید از خستگی‌ ناشی از یک کیلومتر پیاده‌روی، ذهنیتی داشته باشد و توانایی خود را با آن بسنجد. به همین ترتیب، می‌توان مثال‌های بسیار زیادی مطرح کرد تا آنان بتوانند این واحدها را به خوبی تجربه کنند. هرچه این مثال‌ها به زندگی روزمره دانش‌آموزان نزدیک‌تر باشد، مطلوب تر است.

   حل مسأله به طور گسترده در تمام فعالیت‌های دانش‌آموزان دیده می‌شود. در مهارت اندازه‌گیری نیز می‌توان دانش‌آموزان را با مسأله‌های گوناگون مواجه کرد تا هم مهارت اندازه‌گیری آن‌ها توسعه یابد و هم در پرورش خلاقیت فردی آنان مؤثر باشد. در این زمینه، می‌توان اندازه‌گیری طول قطریک اتاق را از دانش آموز خواست. نکتة مهم در این مسأله، پیدا کردن امتداد قطر اتاق و سپس اندازه‌گیری آن است. این مسأله در کلاس مطرح شده و تعدادی از پاسخ‌های دانش‌آموزان عبارت است از:

1.      چند نفر دست‌های خود را به هم می‌دهیم تا به اندازة قطر اتاق شود؛ به این ترتیب امتداد را پیدا می‌کنیم.

2.   چد نفر(حداقل 3نفر) می‌توانند در دو گوشه و وسط قطر قرار گیرند و با قرار گرفتن پشت سرهم، امتداد قطر را نشان دهند.

3.   با یک نخ یا طناب می‌توانیم امتداد قطر و حتی طول آن را مشخص کنیم و قسمت مشخص شده طناب را اندازه بگیریم راه حل آخر، که یکی از دانش آموزان مطرح کرده، نشان دهنده توانایی و خلاقیت اوست.

4.      مسائل زیادی از این دست می‌توان برای دانش‌آموزان مطرح کرد.

     به چند نمونه توجه کنید:

-        اندازه‌گیری عمق یک چاه.

-        اندازه‌گیری حجم یک تکه سنگ با شکل کاملاً غیرمشخص.

-        اندازه‌گیری مساحت زمینی با شکل کاملاً غیرهندسی.

-        اندازه‌گیری جرم یک شیء با داشتن وزنه‌های مشخص.[8]

 

  جدول ارتباط طولی مفاهیم مربوط به مبحث اندازه گیری

 

طول

سطح

حجم

جرم

 

اول

کوتاه تر، بلندتر، هم اندازه؛133و134و135

تشخیص خطوط هم اندازه؛136

 

 

-----

 

-----

 

اندازه گیری جرم ؛145

 

 

دوم

درست کردن نوار مدرج؛84

طول بصورت کاربردی؛85

درک مفهوم واحد طول؛86و87و88

معرفی سانتی متر؛89و90

معرفی متر؛91

 

 

------

 

 

------

 

 

------

 

سوم

 

 

 

 

 

معرفی کیلومتر؛31

تبدیل کیلومتر؛31

اندازه گیری طول و مقایسه پاره خط ها؛72

 

 

اندازه گیری طول با استفاده از تخمین زدن؛73و74

معرفی محیط؛76

محیط چندضلعی ها؛77و78

مدرج کردن با پرگار؛107و108

اندازه گیری شعاع و قطر دایره؛109و110

 معرفی میلیمتر؛163و164

معرفی واحد اندازه گیری مساحت؛ 110و120

 

 

-----

یادآوری مفهوم جرم؛60و61

مقایسه جرم؛61

آشنایی با ترازو و ساخت ترازو؛62

اندازه گیری جرم؛63

معرفی کیلوگرم؛63

معرفی گرم؛63

تبدیل کیلوگرم و گرم؛64

 

 

 

 

چهارم

رسم خطی عمود بریک خط بااستفاده از اندازه گیری؛55

اندازه گیری فاصله یک نقطه از خط؛56

مثلث قائم الزاویه؛71

متوازی الاضلاع؛104و105

رسم متوازی الاضلاع ؛108

رسم مستطیل؛110

محیط چندضلعی ها؛136و139

اندازه گیری ارتفاع و قاعده؛174

مفهوم مساحت؛168

معرفی واحد سطح(سانتی متر مربع)؛168

مساحت مستطیل و مربع؛170و171

مساحت متوازی الاضلاع؛175

مساحت مثلث؛176

معرفی واحد گنجایش؛114و115

مقایسه گنجایش ظرف های مختلف؛114و115

 

 

 

------

 

 

 

 

 

 

پنجم

مساحت و معرفی هکتار؛34  کیلو متر و تبدیل به واحد های کیلو متر و سانتی متر و معرفی کیلو متر شمارو یاد آوری مفهوم متر ؛35

معرفی و یاد آوری متر و سانتی متر و میلی متر و تبدیل آن به واحد های متر و سانتی متر ؛86

واحد اندازه گیری زاویه درجه ؛103

اندازه گیری محیط دایره ؛115،116

 

مساحت لوزی ؛52

مساحت ذوزنقه ؛53

مساحت دایره ؛129،130

 

مفهوم حجم و حجم اجسام مختلف مکعب و مکعب مستطیل و واحد اندازه گیری حجم (سانتی متر مکعب )آشنا می شوند ؛87،93،94،95،96،97

گنجایش و واحد آن ؛124،125

معرفی تن و تبدیل آن به کیلو گرم ؛41

گرم و کیلو گرم و تبدیل آن ها به هم ؛107،108،106

 

 

 

 



[1] -  ابراهیم كریم زاده، انور فرج زاده،1388، بررسی ارتباط طولی مفاهیم ریاضی در بین پایه های مختلف ابتدایی، http://www.ferkari.blogfa.com

[2]- داوودی،خسرو،1381،هدفهای مهارتی آموزش ریاضیات،رشد آموزش ابتدایی،شماره 6،صفحه30

[3]-  دانشنامه ویکی پدیا، http://fa.wikipedia.org

[4] - همان

[5] - همان

[6] - همان

[7] - همان

[8] - داوودی، خسرو، 1382، هدف‌های مهارتی آموزش ریاضیات، رشد آموزش ابتدایی، شماره 6، صفحه 30 و 31



برچسب ها: ارتباط طولی مبحث اندازه گیری در ریاضی ابتدایی، انور فرج زاده، بررسی ارتباط طولی مفاهیم ریاضی در بین پایه های مختلف ابتدایی، محیط، مساحت، اندازه گیری،
[ دوشنبه 27 فروردین 1397 ] [ 10:53 بعد از ظهر ] [ وحید لطفی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

هیچ چیزی را نمی توان به کسی یاد داد، ولی می توان به او کمک کرد تا پاسخ ها را از درون خود بیابد....

با سلام وحید لطفی هستم آموزگار پایه ششم شهرستان تایباد
ورودی سال 85 به مرکز تربیت معلم علامه طباطبایی سبزوار هستم و در سال 87 به عنوان سهمیه شهرستان باخرز کار خود را شروع کردم و بعد از 3 سال به تایباد منتقل شدم و تا کنون در شهرستان تایباد مشغول به کارم .
در طول خدمت در همه پایه ها تدریس کردم و در چند سال اخیر فقط در کلاس ششم مشغول خدمت هستم .
معلم نمونه شهرستان در سال 97-96

گر قادر نیستی خود را بالا ببری همانند سیب باش تا با افتادنت اندیشه‌ای را بالا ببری
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :

keycode

keycode